Αλλαγή στο μοντέλο επιστράτευσης προαναγγέλλει ο Αρχηγός ΓΕΕΘΑ – Ο «πολίτης-στρατιώτης»

   

 

 Ο Δημήτριος Χούπης παρουσίασε τη νέα φιλοσοφία της «Ατζέντας 2030» για στρατεύσιμους και εφέδρους. 

Μια διαφορετική φιλοσοφία για τη στρατιωτική θητεία και την επιστράτευση, με τον πολίτη να αποκτά πιο ενεργό ρόλο στην άμυνα της χώρας, περιέγραψε από την Πράγα ο Αρχηγός ΓΕΕΘΑ, Στρατηγός Δημήτριος Χούπης. Στο επίκεντρο βρίσκεται το μοντέλο του «Οπλίτη-Πολίτη», που συνδέει τον στρατεύσιμο και στη συνέχεια τον έφεδρο με την άμυνα του τόπου στον οποίο ζει.

Μιλώντας στο IISS Prague Defence Summit, στη συνεδρία για την επανεξέταση της στρατιωτικής κινητοποίησης στην Ευρώπη, ο Αρχηγός ΓΕΕΘΑ ανέπτυξε τη λογική πάνω στην οποία στηρίζεται η ελληνική «Ατζέντα 2030». Βασική παραδοχή είναι ότι ένας αποκλειστικά επαγγελματικός στρατός, ακόμη και με υψηλό επίπεδο εκπαίδευσης και τεχνολογίας, δεν μπορεί εύκολα να εξασφαλίσει το ανθρώπινο δυναμικό που απαιτεί μια γενικευμένη σύγκρουση μεγάλης διάρκειας.

Η επιστροφή του πολέμου υψηλής έντασης στην Ευρώπη, μαζί με τις ταχύτατες τεχνολογικές εξελίξεις, επαναφέρουν στο προσκήνιο επιλογές που αρκετά ευρωπαϊκά κράτη είχαν εγκαταλείψει τις τελευταίες τρεις δεκαετίες. Η εμπειρία των τελευταίων τεσσάρων ετών, κατά τον κ. Χούπη, δείχνει ότι μια χώρα πρέπει να είναι σε θέση να διατηρεί πολεμικές επιχειρήσεις όχι μόνο για εβδομάδες, αλλά για μήνες ή ακόμη και χρόνια.

Για να συμβεί αυτό απαιτούνται ανθρώπινο δυναμικό, κατάλληλες υποδομές και τεχνολογία, αλλά και μια κοινωνία προετοιμασμένη να λειτουργήσει σε συνθήκες κινητοποίησης.

Διαφορετική αποστολή για επαγγελματίες και στρατεύσιμους

Στη λογική που παρουσίασε ο Αρχηγός ΓΕΕΘΑ, οι επαγγελματικές Ένοπλες Δυνάμεις και οι στρατεύσιμοι δεν έχουν ακριβώς τον ίδιο ρόλο. Οι πρώτες είναι οργανωμένες για συνεχή υψηλή ετοιμότητα και εκστρατευτικές επιχειρήσεις, ενώ οι στρατεύσιμες δυνάμεις αποκτούν ιδιαίτερη σημασία για την υπεράσπιση της επικράτειας και τη γρήγορη ανάπτυξη μεγάλου αριθμού προσωπικού.

Πρόκειται, όπως εξήγησε, για στρατηγική επιλογή και όχι μόνο για ζήτημα οικονομικών ή αριθμητικών περιορισμών. Η κινητοποίηση, άλλωστε, δεν αντιμετωπίζεται πλέον ως αποκλειστικά στρατιωτική διαδικασία, αλλά ως κοινωνική υπόθεση, με τους πολίτες να αποτελούν τμήμα της αμυντικής αρχιτεκτονικής της χώρας.

Στο πλαίσιο αυτό, η στρατιωτική υπηρεσία δεν θα πρέπει να αποτελεί μια αποκομμένη περίοδο από την υπόλοιπη ζωή του πολίτη. Ο κ. Χούπης συνέδεσε τη συγκεκριμένη αντίληψη με την αρχαιοελληνική έννοια του πολίτη που έχει παράλληλα την ευθύνη υπεράσπισης της πόλης του, επικαλούμενος τον Όμηρο: «Ένας είναι ο καλύτερος οιωνός: να υπερασπίζεσαι την πατρίδα σου».

Σύμφωνα με την τοποθέτησή του, η αναφορά αυτή αποτυπώνει την αντίληψη ότι η άμυνα αποτελεί κοινή ευθύνη της κοινωνίας και όχι αποκλειστική υπόθεση μιας επαγγελματικής στρατιωτικής ελίτ.

Η ίδια συζήτηση βρίσκεται ήδη σε εξέλιξη στην Ευρώπη. Όπως ανέφερε ο Αρχηγός ΓΕΕΘΑ, εννέα κράτη-μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης διατηρούν υποχρεωτική στρατιωτική θητεία και ο αριθμός τους αυξάνεται, έπειτα από περίπου δύο δεκαετίες κατά τις οποίες κυριαρχούσε η μετάβαση σε μικρότερους, πλήρως επαγγελματικούς στρατούς.

Ο έφεδρος θα συνδέεται με τον τόπο του

Στην Ελλάδα, η «Ατζέντα 2030» επιχειρεί να δημιουργήσει ένα διαφορετικό σύστημα ενεργού εφεδρείας, βασισμένο στη φιλοσοφία του «Οπλίτη-Πολίτη».

Βασικό στοιχείο είναι η γεωγραφική σύνδεση του στρατεύσιμου και αργότερα του εφέδρου με τον τόπο καταγωγής ή μόνιμης κατοικίας του. Η λογική είναι ότι κάποιος που καλείται να υπερασπιστεί την περιοχή όπου ζει, την οποία γνωρίζει και με την οποία έχει προσωπικούς δεσμούς, αντιμετωπίζει διαφορετικά την αποστολή του σε σχέση με έναν έφεδρο που τοποθετείται σε έναν άγνωστο τόπο.

Το συγκεκριμένο μοντέλο αποσκοπεί ταυτόχρονα στην ενίσχυση της τοπικής αμυντικής ικανότητας και στη διατήρηση της συνοχής των μονάδων.

Μεγάλο μέρος των αλλαγών αφορά και το περιεχόμενο της θητείας. Ο κ. Χούπης αναφέρθηκε στη Generation Z και στον σκεπτικισμό με τον οποίο αρκετοί νέοι αντιμετωπίζουν μια στρατιωτική υπηρεσία που δεν τους παρέχει δεξιότητες συνδεδεμένες με τη σύγχρονη επαγγελματική και τεχνολογική πραγματικότητα.

Η κατεύθυνση που περιέγραψε προβλέπει συνεχή επαφή των στρατευσίμων με σύγχρονα συστήματα και απόκτηση τεχνολογικών δεξιοτήτων, αντίστοιχων όπου αυτό είναι εφικτό με εκείνες των επαγγελματιών στελεχών. Drones, Τεχνητή Νοημοσύνη, κυβερνοχώρος, καθώς και σύγχρονα θανατηφόρα και μη θανατηφόρα συστήματα εντάσσονται σε αυτή τη λογική.

Στόχος είναι η θητεία να μην αντιμετωπίζεται ως διακοπή της επαγγελματικής και τεχνολογικής εξέλιξης ενός νέου, αλλά ως περίοδος κατά την οποία μπορεί να αποκτήσει επιπλέον γνώσεις.

Παράλληλα, ο σχεδιασμός προβλέπει ότι το 70% των στρατευσίμων θα μπορεί να φτάνει σε επίπεδο επιχειρησιακής ετοιμότητας μέσα στις πρώτες 14 εβδομάδες. Σκοπός είναι να μειωθεί όσο γίνεται ο χρόνος μεταξύ εκπαίδευσης και πραγματικής επιχειρησιακής αξιοποίησης, ώστε η χώρα να διαθέτει όχι απλώς μεγάλο αριθμό εφέδρων, αλλά προσωπικό που μπορεί να κινητοποιηθεί γρήγορα και αποτελεσματικά.

Ψηφιακή επιστράτευση και προστασία από κυβερνοεπιθέσεις

Η νέα προσέγγιση επεκτείνεται και στον τρόπο με τον οποίο θα πραγματοποιείται η κινητοποίηση. Ψηφιακές πλατφόρμες ειδοποίησης στρατευσίμων και εφέδρων, εξατομικευμένη διαδικτυακή εκπαίδευση, ασφαλείς επικοινωνίες και κατανεμημένες δυνατότητες διοίκησης αποτελούν βασικά στοιχεία του σχεδιασμού.

Κατά τον Αρχηγό ΓΕΕΘΑ, αποτελεσματική επιστράτευση σε μια κρίση που εξελίσσεται με μεγάλη ταχύτητα δεν μπορεί να υπάρξει χωρίς ισχυρές τεχνολογικές υποδομές, προστατευμένες από κυβερνοεπιθέσεις. Η κινητοποίηση, επομένως, δεν εξαρτάται μόνο από στρατόπεδα και στρατιωτικές μονάδες, αλλά και από δίκτυα, δεδομένα και τη δυνατότητα του κράτους να εξακολουθεί να επικοινωνεί και να διοικεί ακόμη και όταν οι ψηφιακές υποδομές του δέχονται επίθεση.

Στον σχεδιασμό περιλαμβάνεται επίσης η συστηματικότερη αξιοποίηση εξειδικευμένων πολιτών. Ο κ. Χούπης αναφέρθηκε στο πιλοτικό πρόγραμμα στράτευσης γυναικών, με στόχο την επαγγελματική αξιοποίησή τους σε συγκεκριμένες ειδικότητες, αλλά και στη δυνατότητα ενσωμάτωσης στις αμυντικές ανάγκες γνώσεων που υπάρχουν στον ιδιωτικό τομέα.

Κυβερνοασφάλεια, τηλεπικοινωνίες, ανάλυση δεδομένων και logistics είναι ορισμένοι από τους τομείς στους οποίους απαιτείται εξειδικευμένο προσωπικό. Επειδή δεν είναι πάντοτε οικονομικά ή επιχειρησιακά εφικτό οι Ένοπλες Δυνάμεις να διατηρούν μόνιμα όλους αυτούς τους ειδικούς, ο Αρχηγός ΓΕΕΘΑ περιέγραψε τη δυνατότητα δημιουργίας συμβατικών σχέσεων με επαγγελματίες ήδη από την περίοδο της ειρήνης, ώστε να υπάρχει μια δεξαμενή ανθρώπων διαθέσιμη για άμεση κινητοποίηση.

Από τη στρατιωτική άμυνα στην «ολική άμυνα»

Το μοντέλο της «συνολικής άμυνας» ή «whole-of-society defence» αφορά και τις υποδομές της χώρας. Σε έναν παρατεταμένο πόλεμο, οι Ένοπλες Δυνάμεις εξαρτώνται από πολιτικά λιμάνια, οδικά και σιδηροδρομικά δίκτυα, τηλεπικοινωνίες, βιομηχανίες και εφοδιαστικές αλυσίδες.

Οι ίδιες υποδομές, όμως, μπορεί να αποτελέσουν στόχο κυβερνοεπιθέσεων ή πληγμάτων ακριβείας. Για αυτό, σύμφωνα με όσα παρουσίασε ο κ. Χούπης, η Ελλάδα κατευθύνεται προς υποδομές διττής χρήσης. Στρατιωτικές εγκαταστάσεις, μεταφορικοί κόμβοι, κυβερνητικά συστήματα cloud και βιομηχανικές δυνατότητες μπορούν να καλύπτουν πολιτικές ανάγκες σε καιρό ειρήνης και να μετατρέπονται σε κρίσιμα εργαλεία στρατιωτικής κινητοποίησης όταν προκύψει κρίση.

Ο Αρχηγός ΓΕΕΘΑ έθεσε ως κρίσιμο χρονικό παράθυρο τα επόμενα τρία έως πέντε χρόνια. Εκτίμησε ότι τα κράτη που θα καταφέρουν σε αυτό το διάστημα να συνδυάσουν τη νέα τεχνολογία, την ενεργό εφεδρεία, τις πολιτικές υποδομές και το εξειδικευμένο ανθρώπινο δυναμικό σε ένα ενιαίο σύστημα άμυνας θα έχουν έως το 2035 πολύ ισχυρότερες δυνατότητες συνολικής αποτροπής.

Αντίθετα, χώρες που θα παραμείνουν στα μοντέλα επιστράτευσης της εποχής του Ψυχρού Πολέμου κινδυνεύουν να διαθέτουν μεγάλες αριθμητικά, αλλά τεχνολογικά κατώτερες δυνάμεις.

Για τον κ. Χούπη, συνεπώς, η προσαρμογή στο νέο περιβάλλον ασφάλειας δεν περιορίζεται στους εξοπλισμούς. Αφορά την εκπαίδευση, τις υποδομές, τις Ένοπλες Δυνάμεις και τη σχέση του πολίτη με την άμυνα. Σε μια Ευρώπη όπου, όπως χαρακτηριστικά ανέφερε, «η Γεωγραφία παράγει Ιστορία», η ικανότητα κινητοποίησης μετατρέπεται σε δοκιμασία όχι μόνο για τους στρατούς, αλλά και για το πόσο έγκαιρα μπορούν να προετοιμαστούν οι ίδιες οι κοινωνίες.

Πηγή: ieidiseis.gr