Κυβέρνηση – ΥΠΠΟ: Σε ανώνυμη εταιρεία η διαχείριση μνημείων και μουσείων (και αποκλειστικά εμπορική)

     

 

 

 Στάση εργασίας των εργαζομένων στο ΥΠΠΟ την Τετάρτη.  

Οι εργαζόμενοι στο υπουρείο Πολιτισμού (ΥΠΠΟ) καταγγέλλουν με σφοδρότητα ότι με την επιχειρούμενη ίδρυση της ανώνυμης εταιρείας Οργανισμός Ανάπτυξης και Διαχείρισης Ελληνικής Πολιτιστικής Κληρονομιάς ΑΕ (Hellenic Heritage Organisation SA) η κυβέρνηση της ΝΔ μετατρέπει να μνημεία σε οίκους εμπορίου.

Με τα πιο μελανά χρώματα περιέγραψαν σε κοινή συνέντευξη τύπου τη Δευτέρα 20 Ιουλίου τους σκοπούς και τα περιεχόμενα του πολυνομοσχεδίου που έφερε κατακαλόκαιρο για ψήφιση στη Βουλή η Λίνα Μενδώνη, οι εκπρόσωποι των σωματείων εργαζομένων στο ΥΠΠΟ [Ενιαίος Σύλλογος Υπαλλήλων ΥΠΠΟ Αττικής, Στερεάς και Νήσων, ΕΜΔΥΔΑΣ Αττικής – Τμήμα Πολιτισμού, Πανελλήνιος Σύλλογος Πτυχιούχων Υπαλλήλων Ανώτατης Τεχνολογικής Εκπαίδευσης ΥΠΠΟ (ΠΑΣΥΠΑΤΕ),  Πανελλήνιο Σωματείο Εκτάκτου Προσωπικού ΥΠΠΟ (ΠΣΕΠ), Πανελλήνια Ένωση Συντηρητών Αρχαιοτήτων, Σύλλογος Ελλήνων Αρχαιολόγων, Σύλλογος Εκτάκτων Αρχαιολόγων].

Όπως τόνισαν το νομοσχέδιο, ο πλήρης τίτλος του οποίου είναι «Σύσταση νομικού προσώπου ιδιωτικού δικαίου, με την επωνυμία “Οργανισμός Ανάπτυξης και Διαχείρισης Ελληνικής Πολιτιστικής Κληρονομιάς ΑΕ” (Hellenic Heritage Organisation SA), Αναδιοργάνωση του Οργανισμού Διαχείρισης και Ανάπτυξης Πολιτιστικών Πόρων (Ο.Δ.Α.Π.) – Στρατηγική για την προστασία και ανάδειξη της ενάλιας πολιτιστικής κληρονομιάς της Ελλάδας – Ίδρυση Φορέα Διαχείρισης Επισκέψιμων Χώρων Ενάλιας Πολιτιστικής Κληρονομιάς – Εφαρμογή του εθνικού σχεδίου δράσης με σκοπό την ανάπτυξη του Οπτικοακουστικού Δημιουργικού Τομέα (Ο.Δ.Τ.) – Ρυθμίσεις για την προστασία των αρχαιοτήτων και της πολιτιστικής κληρονομιάς – Διαχείριση και διανομή αδιάθετων ποσών πνευματικών δικαιωμάτων – Θέματα Οργανισμού Πνευματικής Ιδιοκτησίας και άλλων εποπτευόμενων φορέων του Υπουργείου Πολιτισμού», βλάπτει σοβαρά το δημόσιο συμφέρον, μετατρέπει τα μνημεία σε οίκους εμπορίου και θέτει σε επισφάλεια τα εργασιακά δικαιώματα των υπαλλήλων.

Συνοπτικά, οι διατάξεις του νομοθετήματος προβλέπουν τη συρρίκνωση σε αρμοδιότητες και σε προσωπικό του ΟΔΑΠ και τον παραγκωνισμό της Αρχαιολογικής Υπηρεσίας από τα μνημεία. Η διαχείριση αρχαιολογικών χώρων, μνημείων, μουσείων, ιστορικών τόπων, η διαχείριση των εισιτηρίων, τα πωλητήρια, τα αναψυκτήρια, η κινητή και ακίνητη περιουσία του ΟΔΑΠ και του ΥΠΠΟ,  ανατίθεται σε μία ανώνυμη εταιρεία που μπορεί να δρα ως «εκπρόσωπος του ΟΔΑΠ και του ΥΠΠΟ».

Σύμφωνα με του εργαζόμενους, το υπουργείο Πολιτισμού και ο ΟΔΑΠ αρνούνται να ανταποκριθούν στον βασικό τους ρόλο, που είναι η διαχείριση των αρχαιολογικών χώρων με τρόπο ώστε να είναι προσβάσιμοι, διδακτικοί και λειτουργικοί για τους επισκέπτες. Παρά τα εκατομμύρια των εσόδων από τα εισιτήρια, αρνούνται να προσλάβουν το αναγκαίο τακτικό προσωπικό για να προσφέρουν τα βασικά και απαραίτητα, προκρίνοντας τις συμβάσεις ορισμένου χρόνου, τις ιδιωτικές εταιρείες και τώρα την ανώνυμη εταιρεία. Ήδη η κατάσταση με την αύξηση των εισιτηρίων έχει οδηγήσει χιλιάδες οικογένειες να μην μπορούν πλέον να επισκεφτούν ούτε καν τα μνημεία και τα μουσεία που βρίσκονται στην περιοχή τους.

Το σχέδιο νόμου αντιμετωπίζει τα μνημεία ως «εμπόρευμα»

Οι εκπρόσωποι των εργαζομένων τόνισαν ότι εδώ και χρόνια ο ΟΔΑΠ έχει αποστεί από τον κοινωνικό και πολιτιστικό ρόλο του και έχει επικεντρωθεί στο να μοιράζει έργα και κονδύλια του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας, είτε υψηλών προϋπολογισμών σε έργα μηδενικής κοινωνικής ανταποδοτικότητας είτε σε πληθώρα έργων με τη γνωστή τακτική των απευθείας αναθέσεων σε ιδιώτες, ενώ παράλληλα προχωρά την πλήρη εμπορευματοποίηση των αρχαιολογικών χώρων και των μνημείων της χώρας.

Η ίδια πολιτική, εξήγησε η Δέσποινα Κουτσούμπα, πρόεδρος του Ενιαίου Συλλόγου Υπαλλήλων ΥΠΠΟ Αττικής, Στερεάς και Νήσων, θα ανατεθεί τώρα σε μια ΑΕ εκτός δημόσιου λογιστικού, εκτός κάθε διαφάνειας και θεσμικής δικλίδας, με διορισμένο ΔΣ από τα υπουργείο Πολιτισμού και Οικονομικών χωρίς κανένα κριτήριο. Η υπό ίδρυση ΑΕ θα αντλεί πόρους όχι μόνο από τον ΟΔΑΠ, αλλά και από τον τακτικό προϋπολογισμό, από ΕΣΠΑ κ.ο.κ., ενώ ο σκοπός της θα είναι αποκλειστικά εμπορικός και όχι στην κατεύθυνση της προστασίας και ανάδειξης των μνημείων. «Αν η μετατροπή του ταμείου Αρχαιολογικών Πόρων (ΤΑΠ) σε ΟΔΑΠ ήταν ένα βήμα έντασης της εμπορευματοποίησης της πολιτιστικής κληρονομιάς», τόνισε η Δ. Κουτσούμπα, «τώρα περνάμε σε ένα επόμενο, ανώτερο στάδιο». Σημείωσε ειδικότερα ότι με την ΑΕ στην πραγματικότητα υποθηκεύεται για 50 χρόνια (και δικαίωμα επέκτασης) η πολιτιστική κληρονομιά.

Η Δ. Κουτσούμπα, πρόσθεσε ακόμη πως μετά τα μουσεία που μετέτρεψε σε ΝΠΔΔ, το ΥΠΠΟ προσπαθεί με πλάγιους τρόπους να επεκτείνει το μοντέλο και σε αρχαιολογικού χώρους. Ξεκινά με τις ενάλιες αρχαιότητες ιδρύοντας «Φορέα Διαχείρισης Επισκέψιμων Χώρων Ενάλιας Πολιτιστικής Κληρονομιάς» με διορισμένο ΔΣ, που δεν χρειάζεται τα μέλη του να έχουν σχέση ούτε με τα ενάλια ούτε καν με την αρχαιολογία! Για ποιον λόγο; Για να εκπονεί σχέδια δράσης ώστε να ανατίθεται  σε άλλους φορείς η διαχείριση των ενάλιων αρχαιολογικών χώρων, αλλά και των μουσειακών χώρων της Εφορείας Εναλίων Αρχαιοτήτων.

Το παράδειγμα του ΟΠΕΠ ΑΕ

«Το παράδειγμα του Οργανισμού Προώθησης Ελληνικού Πολιτισμού (ΟΠΕΠ ΑΕ), που έκλεισε υπό το βάρος σκανδάλων, φαίνεται ότι αποτελεί οδηγό για μίμηση και όχι για αποφυγή» παρατήρησε η Δ. Κουτσούμπα.

Θυμίζουμε ότι ο ΟΠΕΠ ιδρύθηκε το 1997 και είχε τη μορφή της ΑΕ για μεγαλύτερη «ευελιξία» στην επίτευξη του στόχου του. Στην αρχή αυτός ήταν περιορισμένος στη διοργάνωση της απίθανης εκείνης Πολιτιστικής Ολυμπιάδας που άφησε άφωνη την υφήλιο: από τη Μυθωδία, την Ωδή στον Δία που μεταδόθηκε και στον… Άρη μέσω της NASA, μέχρι το φαντασμαγορικό πολυθέαμα για τους Άθλους του Ηρακλή που παρουσιάστηκε στη Μόσχα και προκάλεσε γενική θυμηδία. Ωστόσο ο ΟΠΕΠ παρέμεινε και μετά το 2004. Απλώθηκε στους τομείς δραστηριότητας του μητρικού του φορέα, του Ταμείου Αρχαιολογικών Πόρων και Απαλλοτριώσεων (ΤΑΠΑ), μια που ως ΑΕ θα μπορούσε, υποτίθεται, να φέρει επιτέλους έσοδα από τη διαχείριση των προϊόντων πολιτισμού.

Σταδιακά ο ΟΠΕΠ πήρε από το ΤΑΠΑ τα πωλητήρια στους πλέον προβεβλημένους αρχαιολογικούς χώρους και μουσεία της χώρας (στερώντας πόρους που, μέχρι τότε, διοχετεύονταν στην αναγκαία οικονομική υποστήριξη λιγότερο επισκέψιμων χώρων, αλλά και στις απαλλοτριώσεις), προχώρησε στην παραγωγή ενημερωτικών DVDs (ποτέ κανείς δεν τα είδε), ανέλαβε την εκχώρηση της παραγωγής μουσειακών αντιγράφων σε ιδιωτικές εταιρίες, υπέγραψε μια σκανδαλώδη σύμβαση με τη Siemens για την εγκατάσταση 4.500 «φορητών ξεναγών» σε 15 αρχαιολογικούς χώρους (δεν υλοποιήθηκε ποτέ, ενώ πληρώθηκαν 4 εκατομμύρια ευρώ ως προκαταβολή…), είδε να θεσμοθετείται η επιχορήγησή του από το ΤΑΠΑ (στο οποίο υποτίθεται πως θα έφερνε έσοδα), έκανε μέχρι και τον… ενδιάμεσο για την πρόσληψη προσωπικού στο Νέο Μουσείο Ακρόπολης.

Χωρίς έλεγχο από το δημόσιο λογιστικό, λεηλάτησε ταχύτατα Δημόσιο και ευρωπαϊκό χρήμα, δείχνοντας την αναγκαία «ευελιξία» στην κατά το δοκούν πρόσληψη (αλλά και απόλυση) προσωπικού, επίσης «ευέλικτα» αμειβομένου (προς τα πάνω ή προς τα κάτω). Ξεπέρασε με ευκολία κάποιες «γκρίνιες» ενοχλητικών τύπων και συλλογικών οργάνων που, από την αρχή, επισήμαναν το αδιέξοδο των επικαλύψεων αρμοδιοτήτων, το αδιαφανές του νομικού καθεστώτος, το απαράδεκτο της πολιτικής ιδιωτικοποίησης της πολιτιστικής κληρονομιάς, τη δημιουργία παραϋπηρεσιών στις παρυφές του Δημοσίου. Τελικά έκλεισε με έλλειμμα 14 εκατ. Ευρώ!

«Επιχειρησιακός βραχίονας που θα στραγγαλίσει και τον ΟΔΑΠ και την Αρχαιολογική Υπηρεσία»

Με την ίδρυση της ΑΕ η κυβέρνηση επιβεβαιώνει την πολιτική της επιλογή: αντί να προωθήσει την ουσιαστική προστασία και ανάδειξη της πολιτιστικής κληρονομιάς, επιδιώκει να οργανώσει την αγορά που αναπτύσσεται πέριξ της κληρονομιάς, τόνισε η Νίκη Δημητρίου, πρόεδρος Πανελλήνιου Σωματείου Εκτάκτου Προσωπικού ΥΠΠΟ (ΠΣΕΠ). Έτσι, ολοκληρώνει μία πορεία που έχει ξεκινήσει από χρόνια με την ίδρυση του ΟΔΑΠ, τη μετατροπή των μουσείων σε ΝΠΔΔ, την εμπλοκής ιδιωτών σε τομείς του ΥΠΠΟ κ.ο.κ. «Η αγορά, ωστόσο, λειτουργεί με προτεραιότητα το κέρδος και μόνο» επισήμανε η Ν. Δημητρίου, παρατηρώντας πως όλα παραδίδονται στον βωμό του κέρδους: «αξιοποίηση» των ακινήτων-φιλέτων του ΥΠΠΟ στα ιστορικά κέντρα πόλεων, κατηγοριοποίηση των αρχαιολογικών χώρων και μουσείων ανάλογα με την επισκεψιμότητα, σχεδιασμός τουριστικών «εμπειριών», εμπορική αξιοποίηση ακόμη και της χλωρίδας των αρχαιολογικών χώρων, εκχώρηση δράσεων σε ιδιώτες. Σημείωσε ακόμη ότι μέσω της ΑΕ θα έχουμε εντονότερο κατακερματισμό των εργασιακών σχέσεων και κανονικοποίηση των ελαστικών εργασιακών σχέσεων.

Αυτό το ιδιόμορφοκουτί της Πανδώρας που έχει ανοίξει για τα μνημεία και την πολιτιστική κληρονομία, από τα αρχαία της Βενιζέλου, την Παπούρα, τα μουσεία ΝΠΔΔ και όλες τις αντίστοιχες πολιτικές, έχει και ένα παράλληλο θετικό αποτέλεσμα: την ισχυροποίηση της ενότητας των εργαζομένων στον πολιτισμό και την ισχυροποίηση της ανάγκης να διευρύνουμε το μέτωπο της αντίστασης απευθυνόμενοι και προς την ακαδημαϊκή κοινότητα και τις τοπικές κοινωνίες», επεσήμανε από την πλευρά του ο Δημήτρης Κουφοβασίλης, πρόεδρος Συλλόγου Εκτάκτων Αρχαιολόγων.

Ο Δ. Κουφοβασίλης επισήμανε ότι και χωρίς την ΑΕ τα βήματα προς τη ιδιωτικοποίηση και τον ευτελισμό της πολιτιστικής κληρονομιάς είναι ταχύτατα, με τις «εξατομικευμένες» επισκέψεις, στις οποίες τώρα έχουν προστεθεί ο ναός της Αφαίας στην Αίγινα, το παλάτι του Μεγάλου Μαγίστρου στη Ρόδο και ο ναός του Ποσειδώνα στο Σούνιο και το χλευαστικό πρόγραμμα «Eaternity» με τα τραπεζώματα δήθεν τοπικής γαστρονομίας σε 21 χώρους και μνημεία. Με την ίδρυση της ΑΕ, τόνισε, τα βήματα ιδιωτικοποίησης ενός δημόσιου αγαθού όπως είναι η πολιτιστική κληρονομιά επιταχύνονται.

Η κυβερνητική πολιτική, όπως είπε ο Δ. Κουφοβασίλης, συνίσταται σε ένα «πάμε κι όπου βγει» και στον πολιτισμό. Διότι, παρατήρησε, «η υποτίμηση έως ευτελισμού της πολιτιστικής κληρονομιάς, των μνημείων και των μουσείων, η μετατροπή τους σε φόντα ιδιωτικών και άλλων άσχετων εκδηλώσεων, σε σκηνικά, στο τέλος θα στραφεί ενάντια και στο μοναδικό σχέδιο της κυβέρνησης: δηλαδή το σχέδιο της οικονομικής τους εκμετάλλευσης».

Ιδιωτικοποίηση και εμπορευματοποίηση είναι οι μόνες λέξεις με τις οποίες μπορεί κανείς να περιγράψει τις κατευθύνσεις του νομοσχεδίου, είπε ο Γιάννης Καρλιάμπας, πρόεδρος Συλλόγου Ελλήνων Αρχαιολόγων. «Η ΑΕ που ιδρύεται ως επιχειρησιακός και εμπορικός βραχίονας του ΟΔΑΠ θα γίνει ο βραχίονας που θα στραγγαλίσει και τον ΟΔΑΠ και την Αρχαιολογική Υπηρεσία», σημείωσε εμφατικά ο Γ. Καρλιάμπας. Όπως εξήγησε, ακόμη, η ΑΕ θα αποφασίζει το είδος και τον χαρακτήρα των δράσεων που θα λαμβάνουν χώρα σε μουσεία, αρχαιολογικούς χώρους και μνημεία, παρεμβαίνοντας επί της ουσίας στην εικόνα και στο λόγο που αναπτύσσεται για τα μνημεία, επομένως και στον ερμηνευτικό και στον δημόσιο λόγο για τα μνημεία, που όμως είναι ακριβώς τμήμα της επιστημονικής δουλειάς των αρχαιολόγων. Το χειρότερο όλων, επισήμανε, είναι ότι με τέτοια διαχείριση τα μνημεία αποστερούνται το ιστορικό και ουσιαστικό τους περιεχόμενο. Η ΑΕ θα γίνει το όχημα πλήρους ιδιωτικοποίησης της διαχείρισης των αρχαιολογικών χώρων και των μνημείων, με την εκχώρηση της δημόσια περιουσίας, της περιουσίας του ελληνικού λαού, σε ιδιωτικά χέρια.

«Τα ίδια ακριβώς επιχειρήματα που επικαλούνταν πριν από έξι χρόνια για τη μετατροπή του ΤΑΠΑ σε ΟΔΑΠ, χρησιμοποιούν και τώρα για το νομοθέτημα που ουσιαστικά μετατρέπει το ΟΔΑΠ σε ΑΕ» παρατήρησε ο Νίκος Τότσιος, πρόεδρος του Πανελλήνιου Συλλόγου Πτυχιούχων Υπαλλήλων Ανώτατης Τεχνολογικής Εκπαίδευσης ΥΠΠΟ (ΠΑΣΥΠΑΤΕ). «Αυτό δείχνει και την πλήρη αποτυχία του κυβερνητικού σχεδιασμού, αποτελεί ομολογία παταγώδους αποτυχίας» υποστήριξε, ενώ πρόσθεσε: «Για την οικονομική διάσταση του εγχειρήματος είναι κρίσιμο να εξεταστεί το αποτέλεσμα λ.χ. της επιλογής να μετατραπούν σε ΝΠΔΔ τα πέντε μεγαλύτερα κρατικά μουσεία: Υπάρχει απολογισμός αυτής της μεταρρύθμισης; Είχαν αύξηση εσόδων; Προσέλκυσαν χορηγούς; Άγνωστο. Όπως και τότε, έτσι και τώρα δεν υπάρχει καμιά οικονομοτεχνική μελέτη που να επιβεβαιώνει τους στόχους που υποτίθεται πως τίθενται».

Ζητήματα αντισυνταγματικότητας

«Υπάρχουν σαφέστατα προβλήματα συνταγματικότητας στο σχέδιο νόμου» υποστήριξε με παρέμβασή της στη συνέντευξη Τύπου η Μαρία Καραμανώφ, πρόεδρος του Επιμελητηρίου Περιβάλλοντος και Βιωσιμότητας και επίτιμη αντιπρόεδρος του Συμβουλίου της Επικρατείας. Τα ζητήματα αυτά, όπως εξήγησε, εδράζονται στη σαφή πρόβλεψη του Συντάγματος πως η πολιτική προστασία της πολιτιστικής κληρονομιάς είναι κρατική πολιτική και όχι επιχειρηματική. Με το σχέδιο νόμου ωστόσο αυτό τίθεται εν αμφιβόλω καθώς εγείρεται το ερώτημα του πού πηγαίνουν τα χρήματα που εισπράττονται από την διαχείριση της πολιτιστικής κληρονομιάς, ποιος τα διαχειρίζεται και ποιος αποφασίζει για ποιον σκοπό θα διατεθούν.

Ζήτημα συνταγματικότητας επισήμανε ότι υφίσταται στο νομοθέτημα και η επίσης παραβρισκόμενη στη συνέντευξη Τύπου Μαρία Ανδρεαδάκη-Βλαζάκη, επίτιμη γενική διευθύντρια Αρχαιοτήτων και Πολιτιστικής Κληρονομιάς, επισημαίνοντας ότι στο άρθ. 7 του Αρχαιολογικού Νόμου, ο οποίος εκπορεύεται από το Σύνταγμα, ορίζεται πως όλα τα αρχαία ανήκουν στην κυριότητα του ελληνικού δημοσίου και είναι εκτός συναλλαγής, ενώ το σχέδιο νόμου του ΥΠΠΟ με την ίδρυση της ΑΕ εισάγει εμπορικές πράξεις και συναλλαγή στο πεδίο αυτό.

Σε δημοσιογραφική ερώτηση διευκρινίστηκε από τους εκπροσώπους των σωματείων ότι η ΠΟΕΥΠΠΟ, η ομοσπονδία που ελέγχεται από ηγεσία φίλα προσκείμενη στην πολιτική ηγεσία του ΥΠΠΟ, δεν έχει τοποθετηθεί επί του θέματος, ενώ φαίνεται πως έχει διά του νομοθετήματος εξασφαλίσει κάποια «δωράκια», όπως τη συμμετοχή εκπροσώπου της στο ΔΣ του Μουσείου Ακρόπολης και άλλη μία παράταση στην «εκκαθάριση» του περιώνυμου Ταμείου Αλληλοβοήθειας, το οποίο… εκκαθαρίζεται από το 2019!

Παρόντες στη συνέντευξη τύπου ήταν ακόμη εκπρόσωποι της Πανελλήνιας Ένωσης Συντηρητών Αρχαιοτήτων, ο Παναγιώτης Τσιγκούλης, πρόεδρος του Συλλόγου Υπαλλήλων ΥΠΠΟ Βορειοδυτικής Ελλάδας και η Γιώτα Πιτσίρη, πρόεδρος της Ένωσης Καλλιτεχνών-Εικαστικών Υπαλλήλων ΥΠΠΟ, οι οποίοι δήλωσαν τη συστράτευσή τους στον κοινό αγώνα των εργαζομένων, απέναντι στο απαράδεκτο νομοσχέδιο της κυβέρνησης.

Όπως ανακοινώθηκε, τα σωματεία των εργαζομένων στο ΥΠΠΟ προχωρούν την Τετάρτη 22/7/2026 σε στάση εργασίας από τις 12 μ.

Πηγή: documentonews.gr