Σήμερα Τρίτη 22 Σεπτεμβρίου γιορτάζει ο Άγιος Φωκάς Επίσκοπος Σινώπης

 

   

 

 

Σήμερα Τρίτη 22 Σεπτεμβρίου γιορτάζουν: Ο Άγιος Φωκάς ο Ιερομάρτυρας ο Θαυματουργός και Επίσκοπος Σινώπης. Ο Άγιος Φωκάς ο κηπουρός. Οι Άγιοι Ισαάκ και Μαρτίνος οι Μάρτυρες. Οι Άγιοι Είκοσι Έξι Οσιομάρτυρες Ζωγραφίτες. Ο Όσιος Κοσμάς ο Ζωγραφίτης. Ο Άγιος Λοΐζος ο Επίσκοπος Κουτάνς.

Ποιοι Γιορτάζουν σήμερα

• Ζωγραφιά.
• Λουίζα, Λοΐζος.
• Φωκάς, Φώκιος, Φώκης, Φωκία, Φωκίνα.

Φωκᾶ, τὸ λουτρὸν σμήγματος παντὸς δέχου. Λουτρὸν γὰρ ἦν ἀγῶνος, οὐ καθαρσίου. Εἰκάδι δευτερίῃ λουτρὸν πέφνεν ἔνδοθι Φωκᾶν.

Ο Άγιος Φωκάς καταγόταν από την Σινώπη του Ευξείνου Πόντου. Οι γονείς του Πάμφυλος (ναυπηγός στο επάγγελμα) και Μαρία μεταλαμπάδευσαν στο Φωκά από την παιδική του ηλικία τη φλόγα της αγνής πίστης τους και τη θερμή ευσέβεια τους.

Ο Φωκάς από μικρό παιδί εντρυφούσε στην ανάγνωση των Γραφών, και εκείνο που ιδιαίτερα τον διέκρινε ήταν η θερμή και ειλικρινής αγάπη που είχε προς το Θεό, αλλά και προς τους συνανθρώπους του.

Διότι οδηγό στην αγάπη του αυτή είχε πάντα τα θεόπνευστα λόγια της Αγίας Γραφής:

«Ὁ ἀγαπῶν τὸν ἀδελφὸν αὐτοῦ ἐν τῷ φωτὶ μένει,… ὁ δὲ μισῶν τὸν ἀδελφὸν αὐτοῦ ἐν τὴ σκοτία ἐστι» (Α’ επιστολή Ιωάννου, Β’ 10-11).

Εκείνος, δηλαδή, που αγαπά τον αδελφόν του, μένει μέσα στο πνευματικό και ηθικό φως. Ενώ αντίθετα, εκείνος που μισεί τον αδελφό του, μένει μέσα στο πνευματικό και ηθικό σκοτάδι.

Αναδείχθηκε Επίσκοπος Σινώπης και ευτύχησε να έχει το χάρισμα της επιτέλεσης θαυμάτων στο όνομα του Τριαδικού Θεού. Ανέπτυξε έντονη ιεραποστολική δραστηριότητα στην περιοχή της Επισκοπής του, γεγονός που δεν πέρασε απαρατήρητο σε κάποιους φανατικούς ειδωλολάτρες.

Πράγματι, ο Έπαρχος Αφρικανός, διέταξε την σύλληψή του και τον έριξαν σε καυτό λουτρό, όπου και παρέδωσε το πνεύμα του, επί των χρόνων του αυτοκράτορος Τραϊανού (98 – 117 μ.Χ.).

 Ιερά Λείψανα Αγίου Φωκά Σινώπης

Μέρος της Κάρας του Αγίου Φωκά βρίσκεται στην Ιερά Μονή Ξενοφώντος Αγίου Όρους.

Αποτμήματα του Ιερού Λειψάνου του Αγίου Φωκά βρίσκονται στις Ιερές Μονές Σταυρονικήτα Αγίου Όρους και Παναγίας Σουμελά Βερμίου.

Aπολυτίκιο Αγίου Φωκά Ιερομάρτυρα

Ήχος δ’. Ταχὺ προκατάλαβε.

Ἐκ βρέφους τοῦ Πνεύματος, ὀφθεῖς δοχεῖον λαμπρόν, θαυμάτων ἐπλούτησας, τὴν παρ’ αὐτοῦ δωρεάν, Φωκὰ Ἱερώτατε, ὅθεν ἱερουργήσας, τῷ Σωτήρι ὁσίως, ἔπιες ἐν ἀθλήσει, τὸ ποτήριον τούτου, ὦ πρέσβευε δεόμεθα, ὑπὲρ τῶν ψυχῶν ἠμῶν.

Τοῦ Εὐαγγελίου μυσταγωγός, ἱερῶν θαυμάτων, θεοδόξαστος αὐτουργός, Ἐκκλησίας στῦλος, Φωκᾶ Ἱερομάρτυς, ἐδείχθης διασώζων, τοὺς προσιόντας σοι.

 

 Άγιος Φωκάς ο κηπουρός

ᾜδει χάριν σοι, σοῦ χάριν θνῄσκων Λόγε,
Φωκᾶς ὁ Μάρτυς τῷ διὰ ξίφους τέλει.

Ο Άγιος Φωκάς καταγόταν από την Σινώπη και τα μοναδικά υπάρχοντα του ήταν ένας κήπος που καλλιεργούσε με μεγάλη επιμέλεια. Το εισόδημα του από τον κήπο, ήταν πολύ μικρό. Καθώς όμως ήταν πολύ οικονόμος και ολιγαρκής στις ανάγκες του, μπορούσε πάντοτε να διαθέτει κάτι για τους φτωχούς.

Ο Άγιος Φωκάς μελετούσε με ευχαρίστηση τα Ιερά βιβλία. Έλεγε μάλιστα σ' εκείνους, που τον έβλεπαν να μελετάει, ότι και η ψυχή μας είναι κήπος, που χρειάζεται την περιποίηση της, για να μη βγάζει αγκάθια και τριβόλια. Αλλά ο κηπουρός Φωκάς, ήθελε και όλες οι ψυχές να είναι κήποι πνευματικοί. Γι' αυτό λοιπόν, όπου μπορούσε, συντελούσε στον καθαρισμό και την καλλιέργεια τους. Και ενώ πουλούσε τα λαχανικά και τα φρούτα, έλεγε συγχρόνως και λόγια μεγάλου πνευματικού κέρδους. Έτσι δεν ωφελούσε μόνο τους χριστιανούς, αλλά πολλές φορές κέρδιζε και τους απίστους.

Εκείνη την εποχή είχαν κηρύξει, οι ειδωλολάτρες διωγμό κατά των Χριστιανών. Μαθεύτηκε, λοιπόν ότι και ο Φωκάς ο κηπουρός ήταν Χριστιανός και αμέσως οι άρχοντες έστειλαν στρατιώτες για να τον συλλάβουν.

Επειδή το σπίτι του Αγίου ήταν κοντά στην πύλη του κάστρου που επικοινωνούσε με το λιμάνι, είχε αρκετά συχνά φιλοξενούμενους, άλλοτε ξένους ταξιδιώτες, άλλοτε φτωχούς. Έτσι δεν γνώρισε τους στρατιώτες και τους περιποιήθηκε σαν ξένους. Αφού πέρασαν μερικές ημέρες τους ρώτησε τι σκοπό είχε το ταξίδι τους. Εκείνοι υποχρεωμένοι από την φιλοξενία του φανέρωσαν το μυστικό, ότι ζητούν τον Φωκά τον Χριστιανό για να τον αποκεφαλίσουν. Του είπαν μάλιστα ότι θα του χρωστούσαν μεγάλη χάρη αν τους τον φανέρωνε.

Χωρίς να χάσει καθόλου το θάρρος του, ο Άγιος Φωκάς, βγήκε από το σπίτι του για να σκάψει και να ετοιμάσει τον τάφο του και την επόμενη μέρα φανέρωσε στους στρατιώτες ποιος είναι. Οι στρατιώτες, έμειναν κατάπληκτοι και ντροπιάστηκαν, γιατί με τόση αγάπη είχαν φιλοξενηθεί από τον Άγιο Φωκά. Ο Άγιος κατάλαβε την δυσκολία τους και τους είπε να μην διστάσουν και να εκτελέσουν τις διαταγές που είχαν διότι δεν ήταν αυτοί υπεύθυνοι για τον φόνο αλλά εκείνοι που τους έστειλαν. Με τέτοια λόγια έπεισε τους στρατιώτες να τον αποκεφαλίσουν.

Οι Χριστιανοί έκτισαν στον τόπο του αποκεφαλισμού εκκλησία μεγαλοπρεπή και έβαλαν το σεπτό λείψανο του Αγίου Μάρτυρος, που έγινε πηγή παρηγοριάς για τους θλιβομένους και θεραπείας για τους ασθενείς.

Όταν κινδύνευσε η πατρίδα του, η Σινώπη, από πείνα χάρις στην προστασία του Αγίου βρέθηκε σιτάρι. Φανερώθηκε αρκετές φορές και σε ναύτες που κινδύνευαν να καταποντισθούν στο πέλαγος και τους έσωσε από πνιγμό. Άλλοτε πάλι φάνηκε νύχτα και ξύπνησε τον πηδαλιούχο λέγοντας του να είναι έτοιμος, γιατί θα ξεσπάση τρικυμία. Άλλες φορές τον έβλεπαν οι ναύτες σε μεγάλες θαλασσοταραχές να βοηθά πότε στα σχοινιά, πότε στα πανιά ή άλλοτε να προστατεύει το πλοίο, για να μην πέσει σε ξέρα ή σε βρόχους.

Έτσι γεννήθηκε στους ναύτες η συνήθεια να έχουν τον Άγιο Φωκά ομοτράπεζο. Όταν, λοιπόν καθόντουσαν στο τραπέζι αγόραζε ένας από τους ναύτες το μερίδιο του Αγίου, την άλλη ημέρα το αγόραζε άλλος και έτσι συγκέντρωναν χρήματα, τα οποία, όταν έφθανε το πλοίο στον προορισμό του τα μοίραζαν στους φτωχούς.

Αλλά και οι θεραπείες που έκανε ο Άγιος είναι πολλές. Σ' άλλους παρουσιάζονταν στον ύπνο, σ' άλλους ενεργούσε αόρατα.

Έτσι ο ασήμαντος και ταπεινός κηπουρός Φωκάς αξιώθηκε λόγω της αρετής του να θαυματουργεί και να τιμάται από τους Χριστιανούς.

 Άγιοι Ισαάκ και Μαρτίνος οι Μάρτυρες

 Eις τον Iσαάκ.
Πάθους το λείπον Iσαάκ Σάρρας τέκνου,
Σφαγείς ανεπλήρωσεν Iσαάκ νέος.

Eις τον Mαρτίνον.
Χριστοῦ τὸ θάρσος ἐμπνέοντος ὑψόθεν,
Πρὸς τὴν σπάθην ἔσπευδεν ἐκπνεῖν Μαρτῖνος.

Οι Άγιοι Ισαάκ και Μαρτίνος μαρτύρησαν δια ξίφους.

 

 Άγιοι Είκοσι Έξι Οσιομάρτυρες Ζωγραφίτες

Ως πυρίκαυστοι θυσίαι τω Kυρίω,
Oι εικοσιέξ ωράθησαν εικότως.

Οι Άγιοι αυτοί, σύμφωνα με τη διήγηση, από τον πύργο του μοναστηρίου, όπου ήταν κλεισμένοι, ήλεγχαν τους αιρετικούς του παπικού βασιλιά Μιχαήλ Παλαιολόγου και του επίσης παπικού Πατριάρχη Κωνσταντινούπολης Βέκκου (1275 - 1282 μ.Χ.). Τότε με εντολή του βασιλιά, στις 10 Οκτωβρίου, έβαλαν φωτιά στο μοναστήρι και έτσι τους έκαψαν όλους ζωντανούς.

Τα ονόματα τους είναι: Θωμάς ηγούμενος, Βαρσανούφιος, Κύριλλος, Μιχαίος (ή Μιχαίας), Σίμων, Ιλαρίων, Ιάκωβος, έτερος Ιάκωβος, Ιώβ, Κυπριανός, Σάββας, Μαρτινιανός, Κοσμάς, Σέργιος, Μηνάς, Ιωάσαφ, Ιωαννίκιος, Παύλος, Αντώνιος, Ευθύμιος, Δομέτιος, Παρθένιος και τέσσερα ακόμα άτομα που τα ονόματα τους είναι άγνωστα.

Η μνήμη τους επαναλαμβάνετε και στις 10 Οκτωβρίου.

 Όσιος Κοσμάς ο Ζωγραφίτης

  Mύσας το όμμα σώματος βλέπεις άνω, Kοσμά Όσιε το πρόσωπον Kυρίου.

Ο Όσιος Κοσμάς ο Ζωγραφίτης καταγόταν από αριστοκρατική οικογένεια της Βουλγαρίας και έμαθε τα ελληνικά και βουλγαρικά γράμματα. Όταν οι γονείς του θέλησαν να τον νυμφεύσουν, αναχώρησε κρυφά και ήλθε στο περιλάλητο Άγιον Όρος.

Έφθασε στη μονή του Ζωγράφου και μετά από λίγο καιρό φόρεσε το μοναχικό ένδυμα και ανέλαβε το διακόνημα του εκκλησιαστικού. Σε μία πανήγυρη της μονής Βατοπαιδίου είδε έκθαμβος τη Θεοτόκο να υπηρετεί τους εκεί μοναχούς.

Για την αρετή του, ο ηγούμενός του τον προόρισε για ιερέα και, μετά από προσευχή, του υπέδειξε η Θεοτόκος πως μπορεί να εξέλθει στην έρημο. Εκεί εξομολογούσε τους προσερχόμενους και αξιώθηκε προορατικού χαρίσματος, θαυματουργίας, θείων οραμάτων και προγνώσεως του τέλους του.

Κατά τη νεκρώσιμο ακολουθία του «έδειξεν ο Θεός μέγα θαύμα· εμαζώχθησαν όλα τα θηρία από την έρημον και έστεκαν ολόγυρα. Και αφότου τον έθαψαν, εφώναξε καθένα κατά την φωνήν του, και τον ηυφήμησαν. Και τότε πάλιν υπήγαν εις την έρημον».

Ο αναχωρητής όσιος είναι ο μεγαλύτερος Ζωγραφίτης ασκητής. Το φοβερό κελί, στο πλησίον της μονής του σπήλαιο, που σώζεται μέχρι σήμερα, έγινε ο τόπος πάλης με τους δαίμονες.

Απεβίωσε ειρηνικά την 22α Σεπτεμβρίου το έτος 1323 μ.Χ. και ετάφη στο κελί του και από εκεί αναχώρησε για τη χαρά του Κυρίου του. Σαράντα ημέρες μετά την ταφή αναζήτησαν το λείψανο του και δεν το βρήκαν.

  

 Άγιος Λοΐζος ο Επίσκοπος Κουτάνς

Ο άγιος Λοΐζος επίσκοπος Κωνσταντίας της Νορμανδίας της Γαλλίας, γεννήθηκε περί το 510 μ.Χ στην πόλη Κουρσί(Courcy) της ίδιας επαρχίας. Ήταν ευγενικής καταγωγής και διακρινόταν για τις αρετές του και το φιλανθρωπικό του έργο από την νεανική του ηλικία. Για την υπερβάλλουσα αρετή του εξελέγη και χειροτονήθηκε επίσκοπος Κωνσταντίας (λατινικά: Constantiensis, γαλλικά: de Coutances), σε πολύ νεαρή ηλικία,από τους επισκόπους της μητροπόλεως Νευστρίας, με την σύμφωνο γνώμη κλήρου και λαού, περί το 528 μ.Χ. Η οικογένειά του ήταν ισχυρή και η πόλη που φέρει σήμερα το όνομά του (Saint Lô) αποτελούσε κτήμα της οικογένειάς του. Με πρωτοβουλία του, η έκταση της νεοσύστατης επισκοπής του επεκτάθηκε και οργανώθηκε σε ενορίες. Δώρισε τα κτήματα της οικογένειάς του για να ανεγερθούν εκκλησίες και μοναστήρια και μετέτρεψε το κάστρο της οικογένειάς του στην Briovere, που σήμερα φέρει το όνομά του (Saint Lô), σε έδρα της επισκοπής του. Συμμετείχε αυτοπροσώπως στην δεύτερη, την τρίτη και την πέμπτη Σύνοδο της Ορλεάνης και απέστειλε αντιπρόσωπο στην τέταρτη. Διαδραμάτισε σημαντικό ρόλο στον ευαγγελισμό των Φράγκων και στην αναδιοργάνωση και εδραίωση της τοπικής Εκκλησίας τα δύσκολα χρόνια μετά την φραγκική κατάκτηση της ρωμαϊκής Γαλατίας. Ποίμανε θεοφιλώς και με ζήλο την επαρχία του για περίπου σαράντα χρόνια και κοιμήθηκε ειρηνικά περί το έτος 568 μ.Χ. σε ηλικία 58 ετών.

Η φήμη του αγίου διαδόθηκε νωρίς μετά την κοίμησή του. Τον ένατο αιώνα έγινε ανακομιδή και μεταφορά των λειψάνων του στην πόλη Ανζέρ (Angers), για να προστατευθούν από τις επιδρομές των Νορμανδών. Επιστράφηκαν στην πόλη του το1679 και φυλάσσονται μέχρι σήμερα στον ρωμαιοκαθολικό καθεδρικό της Θεοτόκου. Η μνήμη του εορτάζεται στις 22 Σεπτεμβρίου σύμφωνα με το Ρωμαϊκό Μαρτυρολόγιο. Άλλες πηγές από την πατρίδα του τοποθετούν την κοίμηση του στις 21 Σεπτεμβρίου. Είναι πολιούχος της επαρχίας του. Η τοπική παράδοση θεωρεί τον άγιο θαυματουργό, ειδικά για τις ασθένειες των ματιών, αφού διασώζεται ότι με την προσευχή του ενόσω ζούσε θεράπευσε μια τυφλή γυναίκα. Οι αρχαίες πηγές για τον βίο του αγίου καταστράφηκαν, όταν η ρωμαιοκαθολική επισκοπή της πόλης του μαζί με το πολύτιμο αρχείο της πυρπολήθηκε το 1944 μετά τη συμμαχική απόβαση στη Νορμανδία. Επίσης, πολλές πηγές καταστράφηκαν κατά τους θρησκευτικούς πολέμους του 16ου αιώνα. Διασώζεται μια σύντομη αναφορά στον βίο του στα γαλλικά, σε χειρόγραφο που αναπτύσσει την ιστορία της εν λόγω επισκοπής και φυλάσσεται στο αρχείο της Ρωμαιοκαθολικής Επισκοπής Κωνσταντίας (Coutances) στην Γαλλία. Τα λείψανα του αγίου διασώθηκαν από την καταστροφή τόσο κατά την γαλλική επανάσταση, όσο και κατά την απόβαση των συμμάχων το 1944 χάρη στους ρωμαιοκαθολικούς ιερείς που έσπευσαν να τα φυγαδεύσουν εγκαίρως.

Μεγάλο ενδιαφέρον έχει η ιστορία του εξελληνισμού του ονόματος του αγίου και η διάδοσή του στην Κύπρο. Η γαλλορωμαϊκή εκδοχή του ονόματος του αγίου με την οποία εμφανίζεται στα λατινικά συναξάρια είναι Laud ή Laudus. Το όνομα φαίνεται να αντιστοιχήθηκε κατόπιν με το φραγκικό Ludwig, γερμανικής καταγωγής. Αργότερα εκλατινίστηκε ως Aloysius, εισήχθη δε στην Κύπρο κατά πάσα πιθανότητα από τους Ενετούς, αποδιδόμενο στα ελληνικά ως Λοΐζος. Στην πατρίδα του ο άγιος παραμένει γνωστός ως Saint Lô, όνομα που φέρει και η πόλη στην οποία είχε την επισκοπική του έδρα. Ως άγιος της αρχαίας Εκκλησίας της Δύσεως, που έζησε και τιμήθηκε ως άγιος πολύ πριν το Μεγάλο Σχίσμα του 1054 μ.Χ, τιμάται ως άγιος από τους Ορθοδόξους. Ιδιαίτερα τα τελευταία χρόνια, στην προσπάθεια που γίνεται για αναζωογόνηση της τιμής των αρχαίων ορθοδόξων αγίων της Δύσεως, τιμάται στην Κύπρο αλλά και στην ορθόδοξη διασπορά, με εικονίσματα και εορτασμούς της μνήμης του, από όσους φέρουν το όνομά του.

Πληροφορίες για τον άγιο υπάρχουν μεταξύ άλλων στα πιο κάτω συγγράμματα:

Laurent Rouault, l’Abrégé de la Vie des Evêques de Coutances, Coutances, 1742

Charles Trigan, Histoire Ecclesiastique de La Province de Normandie, Avec Des Observations Critiques Et Historiques Par Un Docteur De Sorbonne, σελ. 94, 128, 458 

Rev. Alban Butler, The Lives of the Saints, 1866, Volume IX: September 22.

Με πληροφορίες από:ekklisiaonline.gr, imkitiou.org & saint.gr