Πώς θα μοιραστούν τα 49,4 δισ. ευρώ του νέου ΕΣΠΑ, τα τρία αγκάθια

  

 

 

Ανοιχτό είναι το ενδεχόμενο οι πόροι για την Ελλάδα να είναι χαμηλότεροι λόγω της πίεσης που ασκεί ο ευρωπαϊκός Βορράς  

Στα 49,4 δισ. ευρώ αναμένεται – καλώς εχόντων πραγμάτων – να ανέλθουν οι πόροι τους οποίους θα έχει στη διάθεση της η Ελλάδα την επόμενη περίοδο του (νέου) Πολυετούς Δημοσιονομικού Πλαισίου 2028-2034, σύμφωνα με τις ανακοινώσεις που έγιναν χθες από το υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, στο πλαίσιο ημερίδας που διοργανώθηκε με θέμα την οργάνωση του σχεδιασμού πολιτικής της συνοχής στο Εθνικό και Περιφερειακό Εταιρικό Σχέδιο (ΕΠΕΣ).

Όπως ανέφερε ο αναπληρωτής υπουργός Εθνικής Οικονομίας, κ. Νίκος Παπαθανάσης, κατά την έναρξη της σχετικής ημερίδας, «η Ευρωπαϊκή Ένωση βρίσκεται αντιμέτωπη με σύνθετες και αλληλένδετες προκλήσεις, ενώ οι προτεραιότητές της διευρύνονται πλέον, ώστε να περιλαμβάνουν τομείς όπως η άμυνα και η ασφάλεια, οι οποίοι πριν από λίγα μόλις χρόνια δεν βρίσκονταν στο επίκεντρο της ευρωπαϊκής πολιτικής ατζέντας».

Ο ίδιος συμπλήρωσε πως «οι προκλήσεις αυτές καθιστούν ακόμη πιο επιτακτική την ανάγκη για έναν στρατηγικό σχεδιασμό που θα διασφαλίζει την αναπτυξιακή προοπτική της χώρας, ενισχύοντας παράλληλα τη συνοχή, την ανθεκτικότητα και την ανταγωνιστικότητά της στο νέο ευρωπαϊκό και διεθνές περιβάλλον. Σε αυτό το πλαίσιο, το νέο Εθνικό και Περιφερειακό Εταιρικό Σχέδιο (ΕΠΕΣ) 2028-2034 δεν συνιστά απλώς ένα χρηματοδοτικό εργαλείο. Είναι η ευκαιρία να διαμορφώσουμε ένα κοινό αναπτυξιακό όραμα για τη χώρα».

Οι βασικές κατευθύνσεις του νέου ΕΣΠΑ

Σύμφωνα με την παρουσίαση που έγινε εκ μέρους του ΥΠΕΘΟ, τα 49,4 δισ. ευρώ -τα οποία, όμως σύμφωνα με έγκυρες πληροφορίες του powergame.gr, δεν αποκλείεται να περιορισθούν στα 48 δισ. ευρώ (δηλαδή να είναι κατά 1,4 δισ. ευρώ λιγότερα λόγω αντιδράσεων του ευρωπαϊκού Βορρά) θα κατανεμηθούν ως εξής:

• 43,15 δισ. ευρώ θα κατευθυνθούν στην πολιτική συνοχής και την Κοινή Αγροτική Πολιτική (ΚΑΠ). Ο κύριος όγκος της χρηματοδότησης θα αφορά αναπτυξιακές, εδαφικές και αγροτικές προτεραιότητες.
• 3,5 δισ. ευρώ θα αφορούν τη Μετανάστευση και την Ασφάλεια. Θα υπάρξει στήριξη των πολιτικών διαχείρισης συνόρων, ασφάλειας και συναφών παρεμβάσεων.
• 2,8 δισ. ευρώ θα πάνε στο Κοινωνικό Ταμείο για το Κλίμα. Οι πόροι αυτοί θα κατευθυνθούν στην κοινωνικά δίκαιη πράσινη μετάβαση και προστασία των ευάλωτων ομάδων.

Παράλληλα, το Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο προβλέπει κονδύλι 15,4 δισ. ευρώ να αφορά «Ελάχιστες δεσμεύσεις», οι οποίες έχουν να κάνουν με λιγότερες αναπτυγμένες περιφέρειες με πρόσθετες δεσμεύσεις σε σχέση με την ΚΑΠ, την αγροτική ανάπτυξη και την αλιεία.

Από πλευράς ΥΠΕΘΟ, έγινε σαφές η πρόταση προβλέπει μείωση 6% των κονδυλίων για την ΚΑΠ και τη Συνοχή.

Νέα αρχιτεκτονική

Σύμφωνα με την ίδια παρουσίαση, τα σημερινά Επιχειρησιακά Προγράμματα αντικαθίστανται από Κεφάλαια Πολιτικής, όπου κάθε μέτρο συνδυάζει μεταρρυθμίσεις, επενδύσεις, ορόσημα, στόχους, δείκτες και χρονοδιαγράμματα.

• Σε σχέση με τα Κεφάλαια Πολιτικής, η παρουσίαση επισημαίνει πως θα γίνει αντικατάσταση των ΕΣΠΑ από κεφάλαια πολιτικής με ενιαία λογική προγραμματισμού.

Το περιεχόμενο των κεφαλαίων θα είναι μεταρρυθμίσεις, επενδύσεις ή συνδυασμός και των δύο. Θα καταστούν υποχρεωτικά στοιχεία, όπως ορόσημα, στόχοι, δείκτες και χρονοδιαγράμματα.

• Οι πληρωμές θα γίνονται βάσει επιδόσεων. Η εκταμίευση των πόρων θα συνδέεται με συμφωνημένα αποτελέσματα και όχι μόνο με δαπάνες. Η επίτευξη οροσήμων γίνεται κρίσιμη προϋπόθεση πληρωμής και παρακολούθησης.

Η διαχείριση μετατοπίζεται από απορρόφηση σε μετρήσιμη απόδοση πολιτικής.

• Παράλληλα, θα υπάρξει μετάβαση από το κανόνα Ν+3 στον κανόνα Ν+1, κάτι που ισοδυναμεί με συντομότερα χρονοδιαγράμματα και υψηλότερη ωριμότητα έργων. Η ταχύτερη απορρόφηση απαιτεί έγκαιρη προετοιμασία φακέλων και μηχανισμών υλοποίησης. Παράλληλα, θα κρατείται αποθεματικό 25% (σ.σ. 12,35 δις ευρώ στην περίπτωση της Ελλάδας) για κρίσεις και αναθεώρηση προτεραιοτήτων.

Τα τρία αγκάθια

Ωστόσο, υπάρχουν τρεις προκλήσεις στον δρόμο για το «κλείδωμα» των κονδυλίων από το νέο ΕΣΠΑ. Σύμφωνα με την παρουσίαση την οποία έκανε χθες η κ. Μαρία Κωστοπούλου (διευθύντρια της Ειδικής Υπηρεσίας Στρατηγικής και Σχεδιασμού του υπ. Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών), τα σημεία τα οποία παραμένουν κρίσιμα για την Ελλάδα είναι τα εξής:

1. Πρόσθετοι πόροι

Η κ. Κωστοπούλου τόνισε πως «οι πρόσθετοι πόροι θεωρούνται περιορισμένοι σε σχέση με τις ανάγκες χρηματοδότησης, μετάβασης και περιφερειακής σύγκλισης.

2. Κανόνας Ν+1

Η διευθύντρια της ΕΥΣΣ του ΥΠΟΙΚ τόνισε πως «ο κανόνας αυτός δημιουργεί αυξημένες απαιτήσεις ωριμότητας έργων, ταχύτητας υλοποίησης και ταχύτερης απορρόφησης».

3. Ευελιξία ανακατανομών

«Ζητείται μεγαλύτερη δυνατότητα εσωτερικής ανακατανομής πόρων ώστε να αντιμετωπίζονται νέες ανάγκες και κρίσεις», σημείωσε η κ. Κωστοπούλου.

Τα επόμενα βήματα

Η οριστικοποίηση των κανονισμών του Πολυετούς Δημοσιονομικού Πλαισίου αναμένεται να γίνει εντός του α΄ εξαμήνου του 2027.

Η υποβολή των ΝRPPs (National and Regional Partnership Plans/ Εθνικά και Περιφερειακά Εταιρικά Σχέδια/ ΕΠΕΣ) πρέπει να γίνει έως τις 31 Ιανουαρίου 2028.

Εντός του α’ εξαμήνου του 2028 αναμένεται η έγκριση από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και η έναρξη μετάβασης από το σχεδιασμό στην υλοποίηση.

Πηγή: powergame.gr