Φόβοι για κύμα ανατιμήσεων σε όλα: Σούπερ μάρκετ, εισιτήρια, διαθέσιμο εισόδημα – Τι έρχεται

 

 

Πώς η κρίση στη Μέση Ανατολή και ο πόλεμος μπορεί να φτάσει στο ράφι του σούπερ μάρκετ. Τα δυσοίωνα σενάρια.

Με τον πόλεμο να εξαπλώνεται στη Μέση Ανατολή, έπειτα από τα πλήγματα ΗΠΑ και Ισραήλ στο Ιράν, οι αγορές κινούνται ξανά σε ρυθμούς αβεβαιότητας.

Το βασικό ερώτημα για την παγκόσμια – και κατ’ επέκταση την ελληνική – οικονομία είναι πόσο θα διαρκέσει η ένταση γύρω από τα Στενά του Ορμούζ.

Από το στενό πέρασμα μεταξύ Ιράν και Ομάν διακινείται πάνω από το 20% του παγκόσμιου πετρελαίου, αλλά και σημαντικό μέρος του υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG), ιδίως από το Κατάρ. Ήδη, δεκάδες δεξαμενόπλοια παραμένουν αγκυροβολημένα στον Περσικό Κόλπο, ενώ ναυτιλιακές εταιρείες συστήνουν αυξημένη προσοχή.

Σύμφωνα με εκτιμήσεις της JP Morgan, αν το κλείσιμο των Στενών διαρκέσει πάνω από 25 ημέρες, δεν αποκλείονται διακοπές παραγωγής. Ο επικεφαλής οικονομολόγος της Berenberg Bank, Holger Schmieding, έχει επισημάνει ότι μια πιθανή αύξηση 15 δολαρίων στο βαρέλι πετρελαίου, εφόσον έχει διάρκεια, μπορεί να αυξήσει τον πληθωρισμό στην Ευρωζώνη κατά σχεδόν 0,5%.

Η Ελλάδα, ως καθαρός εισαγωγέας ενέργειας, είναι ιδιαίτερα εκτεθειμένη. Όμως η επίπτωση δεν σταματά στην αντλία ή στον λογαριασμό ρεύματος.

Σούπερ μάρκετ και διανομή: Το «κρυφό» κόστος του ντίζελ

Τα περισσότερα προϊόντα που φτάνουν στο ράφι έχουν περάσει από φορτηγό. Όταν αυξάνεται το κόστος του ντίζελ, αυξάνεται το κόστος μεταφοράς και διανομής.

Οι επιχειρήσεις δεν μετακυλίουν πάντα άμεσα το κόστος στον καταναλωτή. Όμως, αν οι τιμές καυσίμων παραμείνουν υψηλές, οι ανατιμήσεις σε τρόφιμα και είδη πρώτης ανάγκης είναι θέμα χρόνου.

Το ίδιο ισχύει και για τις πλατφόρμες διανομής: από τα έτοιμα γεύματα μέχρι τα courier, τα κόστη καυσίμων συμπιέζουν τα περιθώρια κέρδους και οδηγούν είτε σε αυξήσεις χρεώσεων είτε σε περιορισμό προσφορών.

Μεταφορές και ταξίδια: Ακριβότερα εισιτήρια, ακριβότερα προϊόντα

Σε περιόδους έντασης, οι αεροπορικές εταιρείες αποφεύγουν συγκεκριμένους εναέριους χώρους. Αυτό σημαίνει μεγαλύτερες διαδρομές, περισσότερη κατανάλωση καυσίμων, καθυστερήσεις ή και ακυρώσεις.

Το αποτέλεσμα; Ακριβότερα αεροπορικά εισιτήρια, αλλά και αυξημένο κόστος αερομεταφοράς εμπορευμάτων. Ειδικά το τελευταίο επηρεάζει προϊόντα υψηλής αξίας ή επείγουσας παράδοσης,  από ηλεκτρονικά μέχρι φαρμακευτικά είδη.

Να πούμε, επίσης, ότι πέρα από το κόστος, δημιουργείται και ένα ζήτημα ασφαλείας, καθώς οι περισσότερες πτήσεις από Ευρώπη προς Άπω Ανατολή ή την περιοχή του Ινδο-Ειρηνικού κάνουν στάση είτε στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα είτε στο Κατάρ.

Μικρές επιχειρήσεις: Πίεση στα περιθώρια

Για όσες επιχειρήσεις βασίζονται σε μετακινήσεις – τεχνικά επαγγέλματα, logistics, υπηρεσίες delivery – τα καύσιμα είναι άμεσο λειτουργικό κόστος. Αλλά ακόμη και για όσες δεν έχουν οχήματα, οι αυξήσεις περνούν μέσα από την εφοδιαστική αλυσίδα.

Η παρατεταμένη άνοδος του κόστους ενέργειας μπορεί να οδηγήσει είτε σε ανατιμήσεις είτε σε «ψαλίδισμα» κερδών. Και στις δύο περιπτώσεις, η πίεση στην αγορά είναι αισθητή.

Υπολογιστές και τσιπάκια: Ένα νέο κύμα ανατιμήσεων;

Η αγορά τεχνολογίας έχει ήδη δοκιμαστεί τα τελευταία χρόνια από ελλείψεις σε ημιαγωγούς και αυξημένη ζήτηση. Μια νέα ενεργειακή κρίση μπορεί να επιδεινώσει την κατάσταση.

Η παραγωγή ημιαγωγών είναι εξαιρετικά ενεργοβόρα. Αν αυξηθεί το κόστος ηλεκτρικής ενέργειας διεθνώς ή αν διαταραχθούν οι θαλάσσιες και αεροπορικές μεταφορές, το κόστος παραγωγής και μεταφοράς υπολογιστών, servers και άλλων ηλεκτρονικών συσκευών θα αυξηθεί.

Για τις επιχειρήσεις, αυτό σημαίνει ακριβότερο εξοπλισμό. Για τα νοικοκυριά, ενδεχομένως νέες αυξήσεις σε laptops, smartphones και gaming consoles σε μια περίοδο που οι τιμές ήδη κινούνται ανοδικά.

Ναυτιλία και ασφάλιστρα: Το κόστος του ρίσκου

Ακόμη και χωρίς επίσημο κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ, η αυξημένη γεωπολιτική ένταση οδηγεί σε άνοδο των ασφαλίστρων για τα πλοία που διέρχονται από την περιοχή.

Shutterstock

Αν τα ασφάλιστρα και τα ναύλα αυξηθούν, το κόστος μεταφοράς πετρελαίου, LNG αλλά και άλλων εμπορευμάτων θα περάσει σταδιακά στην τελική τιμή.

Αυτό επηρεάζει όχι μόνο την ενέργεια, αλλά και πρώτες ύλες, βιομηχανικά προϊόντα και καταναλωτικά αγαθά.

Πληθωρισμός και διαθέσιμο εισόδημα

Μια παρατεταμένη άνοδος στις τιμές ενέργειας λειτουργεί σαν «φόρος» στα νοικοκυριά, καθώς αυξάνει το συνολικό επίπεδο τιμών και περιορίζει το διαθέσιμο εισόδημα.

Σε ένα τέτοιο σενάριο, η ελληνική οικονομία αντιμετωπίζει διπλό κίνδυνο: αφενός ανατιμήσεις σε καύσιμα, ρεύμα και μεταφορές, αφετέρου πιθανή ανάγκη για μέτρα στήριξης, με δημοσιονομικό κόστος.

Παράλληλα, υπάρχει πάντα ο κίνδυνος κερδοσκοπικών ανατιμήσεων. Οι έλεγχοι στην αγορά καυσίμων εντατικοποιούνται, όμως η εμπειρία προηγούμενων κρίσεων δείχνει ότι η ψυχολογία της αγοράς συχνά λειτουργεί προληπτικά – και ανοδικά.

Η θετική ανάγνωση: Το εμπόριο συνεχίζει να ρέει σε κάποιο βαθμό

Δεν συμμερίζονται όλοι τα πιο δυσοίωνα σενάρια. Ο John Stawpert, από το International Chamber of Shipping, επισημαίνει ότι η ναυτιλία έχει αποδείξει πως μπορεί να προσαρμόζεται σε συνθήκες κρίσης.

Όπως τονίζει στο Sky News, το εμπόριο συνεχίζει να ρέει και τα Στενά δεν έχουν επισήμως κλείσει. Εφόσον δεν υπάρξει δραματική επιδείνωση της κατάστασης ασφαλείας, ο αντίκτυπος ενδέχεται να είναι περιορισμένος.

Το κρίσιμο, λοιπόν, δεν είναι μόνο το ύψος της ανόδου στις τιμές ενέργειας, αλλά η διάρκειά της. Αν η ένταση αποκλιμακωθεί γρήγορα, οι επιπτώσεις μπορεί να αποδειχθούν διαχειρίσιμες. Αν όμως παραταθεί, τότε η ακρίβεια θα περάσει σχεδόν σε κάθε τομέα της οικονομίας.

Πηγή: ieidiseis.gr