Από τη Γουατεμάλα στη Βενεζουέλα: 70 χρόνια επεμβάσεων των ΗΠΑ στη Λατινική Αμερική

  

 

 

Η ιστορία των αμερικανικών επεμβάσεων στην «πίσω αυλή» της Ουάσιγκτον από το 1954 μέχρι το 2026. 

Η αμερικανική παρουσία στη Λατινική Αμερική εδράζεται ιστορικά στο λεγόμενο «Δόγμα Μονρόε», που διατυπώθηκε το 1823 από τον τότε πρόεδρο των ΗΠΑ, Τζέιμς Μονρόε. Με τη συγκεκριμένη διακήρυξη, η Ουάσινγκτον όρισε τη Λατινική Αμερική ως περιοχή καίριας στρατηγικής σημασίας, ζητώντας τον αποκλεισμό περαιτέρω ευρωπαϊκής αποικιακής επέμβασης στην ήπειρο.

Στην πράξη, το δόγμα αυτό λειτούργησε ως πολιτικό και στρατηγικό άλλοθι για την εδραίωση της αμερικανικής ηγεμονίας στην περιοχή, η οποία αντιμετωπίζεται έκτοτε ως η «πίσω αυλή» της Ουάσινγκτον.

Οι ΗΠΑ ενεπλάκησαν έντονα στις πολιτικές και στρατιωτικές εξελίξεις πολλών κρατών της Λατινικής Αμερικής. Η ιστορία του 20ού και του 21ου αιώνα είναι γεμάτη από βίαιες παρεμβάσεις, ανατροπές κυβερνήσεων και άμεσες ή έμμεσες εμπλοκές στα εσωτερικά της περιοχής. Σήμερα, οι ΗΠΑ διατηρούν εκτεταμένη στρατιωτική παρουσία, με 74 βάσεις σε ολόκληρη τη Λατινική Αμερική.

Η Βενεζουέλα, ο πιο πρόσφατος στόχος αμερικανικής επέμβασης σε μια κατάφωρη παραβίαση του Διεθνούς Δικαίου, αποτελεί διαχρονικά κομβικό σημείο αυτής της στρατηγικής. Ο λόγος είναι πρωτίστως ενεργειακός, καθώς η χώρα διαθέτει τεράστιο ενεργειακό πλούτο: από τα μεγαλύτερα αποθέματα πετρελαίου παγκοσμίως και σημαντικά αποθέματα φυσικού αερίου. Περίπου το 95% του ΑΕΠ της εξαρτάται από τις πωλήσεις πετρελαίου.

Αυτές είναι οι κυριότερες επεμβάσεις των ΗΠΑ στη Λατινική Αμερική από τον Ψυχρό Πόλεμο:

Γουατεμάλα (1954)

Στις 27 Ιουνίου 1954, ο πρόεδρος της Γουατεμάλας Χακόμπο Αρμπένς Γκουσμάν ανατράπηκε έπειτα από επιχείρηση μισθοφόρων που είχαν εκπαιδευτεί και χρηματοδοτηθεί από τις Ηνωμένες Πολιτείες. Η ανατροπή του συνδέθηκε άμεσα με την αγροτική μεταρρύθμιση που προώθησε, η οποία έθιγε τα συμφέροντα της United Fruit Corporation (μετέπειτα Chiquita Brands). Το 2003, η αμερικανική κυβέρνηση αναγνώρισε επισήμως τον ρόλο της CIA στο πραξικόπημα, το οποίο είχε παρουσιαστεί τότε ως μέρος του αγώνα κατά του κομμουνισμού.

Κούβα (1961)

Από τις 15 έως τις 19 Απριλίου 1961, περίπου 1.400 μαχητές κατά του Κάστρο, εκπαιδευμένοι και χρηματοδοτούμενοι από τη CIA, επιχείρησαν απόβαση στον Κόλπο των Χοίρων, σε απόσταση περίπου 250 χιλιομέτρων από την Αβάνα. Η επιχείρηση απέτυχε και δεν οδήγησε στην ανατροπή του καθεστώτος του Φιντέλ Κάστρο. Οι συγκρούσεις είχαν ως αποτέλεσμα τον θάνατο περίπου εκατό ανθρώπων από κάθε πλευρά.

Δομινικανή Δημοκρατία (1965)

Το 1965, οι Ηνωμένες Πολιτείες προχώρησαν σε στρατιωτική επέμβαση στη Δομινικανή Δημοκρατία, αποστέλλοντας πεζοναύτες και αλεξιπτωτιστές στον Άγιο Δομίνικο. Η επέμβαση δικαιολογήθηκε με επίκληση της «κομμουνιστικής απειλής» και στόχευε στην καταστολή εξέγερσης που υποστήριζε την επιστροφή του Χουάν Μπος, του αριστερού προέδρου που είχε ανατραπεί από στρατιωτικούς το 1963.

Χιλή (1973)

Στη Χιλή, οι Ηνωμένες Πολιτείες παρείχαν στήριξη στον στρατηγό Αουγκούστο Πινοσέτ κατά το πραξικόπημα της 11ης Σεπτεμβρίου 1973, το οποίο οδήγησε στην ανατροπή του δημοκρατικά εκλεγμένου αριστερού προέδρου Σαλβαδόρ Αλιέντε και στην εγκαθίδρυση στρατιωτικής δικτατορίας.

Αργεντινή (1976)

Το 1976, η στρατιωτική χούντα που κατέλαβε την εξουσία στην Αργεντινή έτυχε πολιτικής στήριξης από την Ουάσινγκτον. Αποχαρακτηρισμένα αμερικανικά έγγραφα, που δόθηκαν στη δημοσιότητα το 2003, δείχνουν ότι ο τότε υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ Χένρι Κίσινγκερ ενθάρρυνε το καθεστώς να ολοκληρώσει γρήγορα τον λεγόμενο «βρώμικο πόλεμο». Κατά την περίοδο αυτή, τουλάχιστον 10.000 πολιτικοί αντίπαλοι εξαφανίστηκαν.

Χώρες του Νότιου Κώνου – Επιχείρηση Κόνδορας (1970–1980)

Κατά τις δεκαετίες του 1970 και του 1980, έξι στρατιωτικές δικτατορίες —στην Αργεντινή, τη Χιλή, την Ουρουγουάη, την Παραγουάη, τη Βολιβία και τη Βραζιλία— συντόνισαν τη δράση τους στο πλαίσιο της «Επιχείρησης Κόνδορας», με στόχο την εξόντωση αριστερών αντιπάλων. Η επιχείρηση αυτή πραγματοποιήθηκε με τη σιωπηρή υποστήριξη των Ηνωμένων Πολιτειών.

Νικαράγουα (δεκαετία 1980)

Μετά την ανατροπή του δικτάτορα Αναστάσιο Σομόζα από τους Σαντινίστας το 1979, η κυβέρνηση Ρόναλντ Ρίγκαν επέτρεψε στη CIA να στηρίξει οικονομικά και στρατιωτικά τους Κόντρας (Νικαραγουανοί αντεπαναστάτες). Η χρηματοδότηση, ύψους περίπου 20 εκατομμυρίων δολαρίων, προήλθε εν μέρει από την παράνομη πώληση όπλων στο Ιράν. Ο εμφύλιος πόλεμος, που έληξε το 1990, κόστισε τη ζωή σε περίπου 50.000 ανθρώπους.

Ελ Σαλβαδόρ (1980–1992)

Την ίδια περίοδο, οι Ηνωμένες Πολιτείες έστειλαν στρατιωτικούς συμβούλους στο Ελ Σαλβαδόρ για να στηρίξουν την κυβέρνηση απέναντι στην εξέγερση του Εθνικού Απελευθερωτικού Μετώπου Φαραμπούντο Μαρτί (FMLN). Ο εμφύλιος πόλεμος διήρκεσε από το 1980 έως το 1992 και είχε ως αποτέλεσμα τον θάνατο περίπου 72.000 ανθρώπων.

Γρενάδα (1983)

Στις 25 Οκτωβρίου 1983, αμερικανικές δυνάμεις πεζοναυτών και κομάντο επενέβησαν στη Γρενάδα, μετά τη δολοφονία του πρωθυπουργού Μορίς Μπίσοπ από μια ακραία φατρία του ίδιου του κόμματός του, το Λαϊκό Επαναστατικό Κίνημα (PRG), μετά από ένα αποτυχημένο πραξικόπημα που τον είχε ανατρέψει. Η επέμβαση, που πραγματοποιήθηκε κατόπιν αιτήματος του Οργανισμού Κρατών της Ανατολικής Καραϊβικής (OECS), παρουσιάστηκε από τον Ρόναλντ Ρίγκαν ως αναγκαία για την προστασία περίπου 1.000 Αμερικανών πολιτών. Η επιχείρηση «Επείγουσα Οργή» καταδικάστηκε από τη Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ και ολοκληρώθηκε με περισσότερους από 100 νεκρούς.

Παναμάς (1989)

Τον Δεκέμβριο του 1989, ο πρόεδρος των ΗΠΑ Τζορτζ Μπους διέταξε την εισβολή στον Παναμά με στόχο τη σύλληψη του δικτάτορα Μανουέλ Νοριέγκα, πρώην πράκτορα των αμερικανικών μυστικών υπηρεσιών, ο οποίος κατηγορούνταν για διακίνηση ναρκωτικών. Περίπου 27.000 Αμερικανοί στρατιώτες συμμετείχαν στην επιχείρηση «Just Cause», που στοίχισε τη ζωή σε τουλάχιστον 500 ανθρώπους, σύμφωνα με επίσημα στοιχεία, ενώ ΜΚΟ έκαναν λόγο για πολύ περισσότερους νεκρούς.

Δύο χρόνια πριν από τη σύλληψή του, ο Νοριέγκα είχε ισχυριστεί ότι οι ΗΠΑ τον επικήρυξαν επειδή αρνήθηκε να συνεργαστεί με την Ουάσινγκτον στα σχέδιά της για εισβολή στη Νικαράγουα. Παραδόθηκε τον Ιανουάριο του 1990, καταδικάστηκε σε κάθειρξη στις ΗΠΑ και πέθανε το 2017 σε ηλικία 83 ετών.

Αυτή ήταν η τελευταία στρατιωτική επέμβαση των ΗΠΑ σε χώρα της Λατινικής Αμερικής, πριν από την επίθεση της 3ης Ιανουαρίου στη Βενεζουέλα και τη βίαιη σύλληψη του προέδρου Νικολάς Μαδούρο.

Πηγή: documentonews.gr